با توجه به شروع فصل گرما مرغهای تخمگذار با معضل افت کیفیت پوسته تخم مرغ مواجه میشوند. در همین راستا وبیناری با ارائه دکتر رضا مهدوی، استاد دانشگاه رازی کرمانشاه برگزار گردید که قبل از مشاهده فیلم وبینار می توانید خلاصه ای از آن را مطالعه نمایید.
بهبود کیفیت پوسته تخممرغ در فصل گرما+ فیلم وبینار
فرایند تخمگذاری مرغ چگونه است؟
در مجموع، تولید تخممرغ 25 ساعت به طول میانجامد. در تخمدان مرغ، تعداد زیادی تخمک (اووم) بهصورت خوشهای وجود دارند. پس از آزاد شدن تخمک از تخمدان وارد ناحیه اینفاندیبولوم شده که پس از گذشت 15 دقیقه غشای ویتلین ترشح میشود. مرحله بعد ورود به مگنوم است. در این ناحیه سفیده تخممرغ در مدت توقف 5/3 ساعت ترشح میشود. بعد از ترشح سفیده، نوبت به ناحیه ایستیموس و ترشح غشاهای پوسته مابین سفیده و پوسته حقیقی میرسد. مدتزمان ترشح غشا یک ساعت است.
تخم تشکیل شده با غشا، پس از گذراندن 19 ساعت فرآیند تشکیل پوسته تکمیل شده و در نهایت تخممرغ تولید میشود.
خصوصیات پوسته تخممرغ
پوسته تخممرغ ١١-١٠ درصد وزن تخممرغ را تشكيل داده و حدود ٦-٥ گرم وزن دارد. ضخامت آن در حالت عادي ٣٥٠-٣٠٠ ميكرومتر بوده و نقش مهمي در محافظت از محتويات تخممرغ در برابر محيط ميكروبي و فيزيكي و در كنترل تبادل آب و گازها بازي میکند. محتواي كلسيم پوسته تخممرغ تقريباً ٥/٢-٢ گرم است.
پوسته تخممرغ حاوي كربنات كلسيم، كربنات منيزيم، تري كلسيم فسفات، پروتئين، ليپيد، گالاكتوز، فروكتوز و حتي گلوكورونيك اسید و مقدار كمي فلورايد و سلنیم است. در پوسته تخممرغ تركيبات زیر مشاهده میشود: ٧-٩٤ درصد كربنات كلسيم، ٣/٠ درصد فسفر، ٢/٠ درصد منيزيم، كمتر از ٢ درصد مواد آلي، به مقدار كم سديم، پتاسيم، منگنز، آهن، مس
تخم مرغ های تولید شده در یک مرغداری از نظر اندازه و کیفیت دارای تنوع هستند. اما رمز موفقیت در عرضه یک محصول بازارپسند، رساندن بیشترین درصد از تخم مرغ های تولیدی به کیفیت مطلوب است. بازارپسندی بر اساس سلیقه مشتری و بازار هدف متنوع است. اما یک تخم مرغ بازار پسند در نخستین مرحله باید ظاهری تمیز، صاف و درخشنده داشته باشد.
پوسته تخم مرغ باید یکدست، عاری از ترک و مویه که باعث ورود آلودگی و شکستن پوسته در هنگام آب پز کردن می شود باشد که می تواند برای سلامت انسان نیز مخاطراتی را ایجاد کند. همچنین لکه های خون و مدفوع روی پوسته بسیار نامطلوب است. برخی از ناهنجاری های محصول تولیدی می تواند موقتی و برخی دائمی باشد. در مطلب زیر به 9 راهکار برای افزایش کیفیت ظاهری تخم مرغ پرداخته ایم:
9 نکته برای بهبود کیفیت ظاهری تخم مرغ
لایههای مختلف پوسته تخم مرغ شامل:
غشا داخلی پوسته
لايه تكمه پستانكي layer knob Mammillary
لايه فشرده layer Spongy or Palisade
لايه كريستالي عمودي layer crystal Vertical
لايه خارجي كوتيكول كه در قسمت متصل به پوسته حاوي هيدروكسي آپاتيت هست
حدود٨٠٠٠ منفذ پوسته وجود دارد كه در كل قطر پوسته پخش شده و بيشتر در سمت پهن تخممرغ وجود دارند توسط كوتيكول مسدود میشوند و امكان تبادل گازها و آب را براي جنين فراهم میکنند.
مراحل تشكيل پوسته تخم مرغ:
١–فاز شروع: ١٠-٥ ساعت بعد از تخمکگذاری شروع شده و شامل تشكيل غشاهاي پوسته و لايه تكمه پستانكي است.
٢–فاز رشد سریع: در طول ٢٢-١٠ ساعت بعد از تخمکگذاری با ترسيب بيشتر كلسيم لايه فشرده تشكيل میشود.
٣–فاز انتهایی: دو ساعت قبل از تخمگذاری ترسيب مواد كم شده و لايه كوتيكول تشكيل میشود.
شرکت سپهر ماکیان فرتاک تولید کننده افزودنی های خوراک دام و طیور و آبزیان
دليل عدم همزمانی تشكيل پوسته (معمولاً شب) و خوراك مصرفي (روز) حدود ٦٨ درصد كلسيم موردنیاز پوسته از خوراك و ٢٩ درصد از استخوانهای مدولاري و ٣ درصد از غير مدولاري تأمین میشود. حدود ١٢ درصد ذخيره كلسيم در استخوانهای مدولاري قرار دارد.
ترشح كلسيم به داخل مايع رحمي توسط سلولهای غدهای رحم در حضور كالبندين و كربونيك آنهيدراز برخلاف شيب غلظت صورت میگیرد. براي حفظ هموستازي يوني سلول ناقلين ترانس سلولار سديم، پتاسيم، كلر و هيدروژن در اين ناحيه حضور داشته و عمل میکنند
عوامل مؤثر بر كيفيت پوست: نژاد و تفاوتهای فردي، سن، تغذيه، کیفيت مديريت در زمان پرورش، استرسها، بیماریها، مدیریت زمان تولید، آب آشامیدنی، داروها، رطوبت بالا، تراکم بالا، آلودگی قارچی، تولک بری
استرس: هر محرك خارجي كه مکانیسمهای بيولوژيكي و فيزيولوژيكي طبيعي را در سلولهای زنده تغيير دهد و بقاي موجود زنده را تهديد كند، استرس ناميده میشود.
معمولاً در اين حالت پرنده براي رفع اثرات استرس از تأمین مواد مغذي موردنیاز يك بخش بدن كه معمولاً سيستم ايمني است كاسته و در جبران اثرات استرس برمیآید. عوامل استرسزا شامل موارد زیر است:
محیطی، فیزیکی، تغذیهای، فیزیولوژیک، اجتماعی، روانی
در حیوانات، استرس (هر نوع استرسي) اغلب در سه مرحله ظاهر میشود ١-استرس کوتاهمدت: در زمان بروز استرسهایی مثل مواجه یکدفعه با يك عامل بروز میکند در این حالت بخش مدولاري (مركزي) غده فوقکلیوی و اعصاب سمپاتيك جوابگو خواهد بود.
٢-استرس طولانیمدت: اگر استرس ادامه يابد، بدن سعي میکند خود را با آن محيط جديد وفق دهد و مكانيسم ايمني و اندوكرايني را در بدن تحريك میکند.
٣-باوجود تمام مقاومتها، اگر بدن همچنان نتواند با آن استرس مقابله كند، به مرحله زوال و مرگ منجر میشود. هر موجود زندهای بسته بهشدت و مدت استرس به استرس حرارتي پاسخ میدهد.
پرنده يك حيوان هموترميك یا خونگرم است و براي حفظ دماي بدن گرما توليد میکند. دامنه خنثي (حداقل نياز انرژي) دماي محيطي براي جوجه: ٣٥-٣٢ درجه سانتی گرد مرغ گوشتي سنين بالا: ٢٢-٢٠ مرغ تخمگذار: ٢٥-٢١ رطوبت ٧٠-٤٠ درصد
. استرس گرمايي: وقتي كه دما و رطوبت محيط بهقدری بالا رود كه پرنده براي دفع حرارت ناشي از متابوليسم مجبور بهصرف انرژي باشد و به عبارتي تعادل بين حرارت توليدي و حرارت دفعي مختل میشود. در این موارد بسیار توصیه میشود که راه کارهای مدیریتی مقابله با تنش گرمایی را انجام دهید.
انواع روشهای دفع حرارت از بدن در طيور: ١-Conduction يا هدايت: ٢-Cnvection یا همرفت: ٣-Radiation يا تشعشع يا الكترومغناطيسي: ٤-Excretion: ٥-cooling Evaporative: مهمترین روش پرنده در دفع حرارت بهواسطه تبخير آب از اپيتليوم دستگاه تنفسي است.
پيامدهاي استرس حرارتي:
1-لهلهزدن پرنده، خود فر آیند انرژی بر است و درصورتیکه ميزان انرژي دريافتي پرنده كمتر از ميزان انرژي مصرفي پرنده باشد کاهش وزن رخ میدهد.
2-کاهش مصرف خوراک
3- کاهش آب مایع برون سلولی و افزایش غلظت کلیه محتویات برون سلولی به دلیل افزایش لهلهزدن پرنده
4- بهمنظور خنککردن بدن، خون بیشتری به بافتهای محیطی منتقل شده و در نتیجه میزان تولید و کیفیت پوسته پایین میآید.
5- یکی دیگر از پیامدهای لهلهزدن پرنده برهمخوردن تعادل آنیون کاتیون جیره میشود که موجب کاهش سنتز پوسته تخممرغ میشود.
فعاليت آميلاز، تريپسين و كيموتريپسين 2020,Rostagno 7.
مکانیسمهای جذبي روده تحتتأثیر قرار میگیرد.
سيستم ايمني و آنتیاکسیدانی تضعيف میشود.
بالانس میکرو فلور روده به هم میریزد.
تغييرات فيزيولوژيكي، متابوليكي و ژنتيكي وسيع در بدن
وزن تخممرغ بهازای افزايش هر درجه سانتیگراد از ٢٣ تا ٢٧ درجه سانتیگراد ٤/٠ درصد كاهش مییابد.
كاهش اثرات تنش گرمايي و بهبود كيفيت پوسته تخممرغ
بهبود اثرات ناشي از استرس از چند طريق ممكن است 1 ژنتيك: انتخابهای انجامگرفته در اين مورد به علت افزايش سرعت رشد و توليد سبب افزايش حرارت توليدي پرندگان شده و فاكتور منفي است.2 مديريت 3 تغذیهای
اقدامات مديريتي، عمدهترین استراتژي افزايش تهويه و كاهش دمايي سالن
ازجمله اقدامات رایج مدیریتی میتوان به کاشت درخت اطراف مرغداری – عایق سقف – استفاده از مه پاش و کولینگ پد، تمیزکاری و سرویس فنها، اینلت و کولینگ پد – تغییر ساعت دان دهی پرنده، بیشتر در ساعات خنک روز – جلوگیری از اختلاف دمای شب و روز سالن – استفاده از آب خنکتر – جابهجایی ساعت خاموشی سالن و…
اقدامات تغذیهای با هدف مقابله با تنش گرمایی
1- افزایش سهم مواد مغذی جيره باتوجهبه ميزان كاهش مصرف دان 2- با افزايش دما از ٢١ تا ٢٧ درجه سانتيگراد احتياجات انرژي پرنده بهواسطه كاهش انرژي موردنیاز نگهداري كم میشود احتياجات انرژي توليد تحتتأثیر دماي محيطي نمیباشد 3- افزایش سهم روغن بهجای كربوهيدرات جیره، به دلیل كاهش حرارت افزايش توليدي 4- افزايش سهم اسيدهاي آمينه سنتتيك جيره 5- استفاده از خوراک پلت به دلیل انرژي كمتري در هنگام برداشت نياز دارد. 6- افزایش نياز به فسفر در استرس گرمايي به دلیل افزايش دفع بالا میرود.
ویتامین ها
براي ساختن اوماج از مکملهای ويتامين حاوي ویتامینهای D3,C,E,A (به دلیل كاهش سنتر آنها در تنش و اثرات كاهشي اين ویتامینها بر اثرات تنش) استفاده كنيد.
- افزودن ویتامینها به آب آشاميدني نيز توصيه میشود.
حتماً از تركيب اين ویتامینها بهجای استفاده تكي از آنها استفاده كنيد
- دادن اوماج سبب افزايش مصرف خوراك میشود و از طرفي ديگر تحقيقات مختلف افزايش مصرف خوراك بهواسطه استفاده از ویتامینهای فوقالذکر نیز گزارش نمودهاند.
مواد معدني
مشكل اصلي در ارتباط مواد معدني افزايش دفع آنها حين استرس حرارتي و کاهش جذب آنها است كه ميزان دسترسي به آنها در خون و در سطح اندامهای هدف مثل كبد را كاهش میدهد
در ساختار پوسته منيزيم، روي، كلسيم، مس، فسفر، منيزيم، منگنز سلنيم، سديم و پتاسيم حضور دارد و آنزیمهای از قبیل کربنیک آنهیدراز، کراتینازو سایر آنزیمها وابسته به مواد معدنی هستند. برای بهبود دسترسی و اثرگذاری از مواد معدنی به شکل کیلاته استفاده میشود.
الکترولیتها
درمورد مرغ تخمگذار حداقل سديم با حداكثر كلر برابر است كه بايد در جيره نويسي دقت شود. پس براي تغيير تعادل الكتروليتي فقط پتاسيم استفاده میشود.
افزودن بیکربنات سديم سبب افزايش DCAB و بهبود تعادل اسيد و باز شده كه تأثير مثبتي بر كيفيت پوسته تخممرغ دارد. زيرا مرغها بیکربنات اضافی را در طول دوره تشکیل پوسته فعال مصرف میکنند.
بیکربنات سديم تأثیر مثبت بر پاسخ ايمني پرندگان داشته و اين میتواند به دلايل ذيل باشد.
بهبود تعادل الكتروليتي و كاهش سطح كورتيكواسترون ها – كاهش نسبت هتروفيل به لنفوسیت و افزايش پاسخ ايمني قابليت هضم مواد مغذي افزايش بیکربنات در محيط روده و كمك به پانكراس، افزايش سديم در دسترس براي جذب مواد مغذي و جذب كلسيم، فسفر، سديم و پتاسيم دارد
افزايش قابليت هضم مواد مغذي در اثر بیکربنات سديم میتواند به دلايل ذيل باشد:
افزايش بیکربنات در محيط روده و كمك به پانكراس – افزايش سديم در دسترس براي جذب مواد مغذي –كاهش اثرات استرس حرارتي بهواسطه استفاده از بیکربنات سديم میتواند خونرسانی به دستگاه گوارش را بالا برده و احتمالاً بر عملكرد آنزیمهای گوارشي نيز تأثیر بگذارد البته سطوح بالاي سديم میتواند سبب كاهش قابليت هضم مواد مغذي نيز بشود. الكتروليتي بدن باشد. استفاده از جوش شيرين سبب افزايش جذب كلسيم، فسفر، سديم و پتاسيم شده است كه میتواند ناشي از افزايش مصرف خوراك و يا بهبود تعادل الکترولیتی بدن باشد.
میتوان با افزايش سطح الکترولیتهای جيره به ٣٦٠ ميلي اکیوالان در كيلوگرم باعث بهبود صفات وزن پوسته و وزن واحد سطح پوسته شويم. بهبود کیفیت پوسته با استفاده از جیرههای حاوي سطوح الكتروليتي بالا را میتوان از لحاظ فيزيولوژيكي به فعاليت بهتر آنزيم كربنيك آنهيدراز كه نقش مهمي در شکلگیری و استحكام پوسته دارد، نسبت داد
در فصل گرما و براي حفظ تعادل الكتروليتي خون میتوان از سولفات سديم استفاده نمود. سولفات سديم يكي از پرمصرفترین و پرکاربردترین مواد در صنایع شيميايي است كه با نامهای ديگري چون نمك سولفوريك اسيد، سولفاتدوسود، نمك گلوبر نيز شناخته شده است. سولفات سدیمها يكي از بخشهای اصلي و مواد لازم در برخي از صنايع مثل توليد مواد شوينده، صنايع كاغذ و چوب و شیشه، منسوجات و رنگرزي، داروسازي، باتري و عكاسي است.
چرا پوسته تخم مرغ میشکند ؟ عوامل موثر بر کیفیت پوسته تخم مرغ
طیف وسیعی از عوامل تغذیه ای و غیر تغذیه ای میتواند بر کیفیت پوسته تخممرغ در مرغداریهای تخمگذار تاثیر گذار باشد. این عوامل شامل موارد زیر است:
- مدت زمانی که تخممرغ در طول تشکیل پوسته در غده پوسته سپری میکند.
- میزان رسوب کلسیم در غده پوسته.
- زمانی از روز که تخم گذاشته میشود.
- سن مرغ( ضخامت با افزایش سن کاهش مییابد و اندازه تخم مرغ افزایش مییابد).
- عوامل عفونی / بیماریها و آلودگی ها مانند برونشیت عفونی،بیماری نیوکاسل، مایکوپلاسما، مایکو توکسینها، حشره کش های ارگانیک کلرید.
- کمبود و یا زیادی بعضی از مواد مغذی در جیره.
- کم خونی
- مایت ها یا جربهای خون خوار که باعث کم خونی میشوند
- آب آشامیدنی شور
- زمان خوراک دهی نامناسب
- عوامل ژنتیکی
- سیستم تولید
- شرایط محیطی مانند دما و تجمع گازها
- روشنایی
- استرسها
- سایر شیوههای مدیریتی
برای اطلاعات بیشتر در خصوص عوامل تاثیر گذار بر شکستگی تخم مرغ اینجا کلیک کنید.
افزودنیهای خوراک
نتیجهگیری نهايي
1-بهترين راهحل كاهش دماي سالن است
2- تغييرات مذكور در مورد مديريت و جيره
3-در صورت استفاده از هر نوع افزودني منتظر مشاهده نتايج حداقل ٤-٢ هفته بعد بهصورت مشهود باشيد
4- افزودن ویتامینهای D,C,E,A به دان بهصورت اوماج
5- بهبود بالانس الكتروليتي جيره به سمت ٢٥٠ ميلي اکیوالان بر كيلوگرم با استفاده از جوش شيرين، كربنات پتاسيم، كلريد پتاسيم، سولفات سديم، سولفات پتاسيم و كلريد آمونيوم و افزودن منابع مذكور به آب آشاميدني
6- افزودن منابع آلي مواد معدني روي، كروم، سلنيوم، منگنز و منيزيم به جيره
7- تغذيه يك گرم كلسيم درشت بهازای هر پرنده در ساعت خنك روز عصر
8-استفاده از بتائين و تائورين
9- افزودن پروبيوتيك، پروبیوتیک، گياهان دارويي يا اسيدهاي آلي به جيره
در وبیناری که در قسمت بالای این مطلب هست تمامی این موارد بصورت کامل مورد بررسی قرا گرفته است. چنانچه مایلید از وبینار ها و سمینارهای شرکت سپهرماکیان فرتاک مطلع شوید میتوانید از طریق لینک زیر اقدام نمایید.
ثبت نام وبینارهای فرتاک
