مخمرهای دامی در تغذیه دام های نشخوار کننده امروزه تبدیل به یک افزودنی محبوب و اثرگذار شده اند. این افزودنی های زنده و زیست فعال در دام هایی نظیر گاوهای شیری، گوسفند و بز اثرات مفید و چشمگیری دارند.
مخمرها که به عنوان نوعی پروبیوتیک شناخته می شوند، اغلب از نوع ساکرومایسیز سرویزیه هستند. آن ها با بهبود شرایط شکمبه برای رشد باکتری های مفید و کاهش اثرات باکتری هایی که فعالیت نامطلوبی دارند باعث بهبود قابلیت هضم خوراک، کاهش اثرات تنش ها و پیشگیری از ناهنجاری هایی مانند اسیدوز می شوند. مخمر ساکرومایسیس سرویزیه در تغذیه گاو باعث افزایش تولید و درصد چربی شیر، رشد و سلامت عمومی بدن می شود. در این مقاله قصد داریم به بررسی مکانیسم های اثر مخمرها و نکات مربوط به مصرف آن ها در خوراک دام ها بپردازیم.
مخمر ساکرومایسیس سرویزیه چیست؟
مخمر ساکارومایسس سرویزیه Saccharomyces cerevisiae)) مهمترین مخمر صنعتی برای فرایندهای بیوشیمیایی در صنایع غذایی است. این نوع مخمرها در دسته بندی فرمانروهای زیستی جزو قارچ ها ، شاخه قارچ های کیسه ای و زیرشاخه قارچ های قندی هستند. به طور کلی دو نوع ساکرومایسیس سرویزیه و ساکرومایسیس بولاردی در صنایع غذایی انسان و دام و طیور کاربرد دارند.
عملکردهای مخمر ساکرومایسیس سرویزیه در شکمبه نشخوارکنندگان
شکمبه یک محیط تخمیر میکروبی بسیار فعال و پویا است. اما مانند هر سامانه زیستی دیگر، شرایط بهینه خود را برای فعالیت مطلوب می طلبد.
مخمرها از دیرباز در تغذیه دام ها، به خصوص گاوهای شیری کاربرد داشته اند. آن ها به سبب عملکرد مشهود خود از محبوبیت و پذیرش قابل توجهی در میان دامداران و متخصصان تغذیه برخوردار شده اند و تبدیل به بخش ثابتی از جیره های دامی شده اند. به طور کلی مخمرها در شکمبه موجب بهبود هضم فیبرها، کاهش اسیدیته و رشد بهتر میکروارگانیسم ها می شوند. در ادامه به مکانیسم های اثرگذاری مخمرها در شکمبه بر اساس مطالعات علمی خواهیم پرداخت.
ایجاد شرایط بی هوازی در شکمبه
فرایند تخمیری خوراک در شکمبه یک فرایند بی هوازی است. بنابراین حضور اکسیژن و پتانسیل رداکس بالا در شکمبه باعث افت عملکرد باکتری ها می شود. چرا که اغلب باکتری های شکمبه، بی هوازی بوده و حضور اکسیژن برای آن ها اختلال جدی در عملکرد ایجاد می کند. مخمرها با مصرف سریع اکسیژن و تولید دی اکسید کربن موجب ایجاد شرایط بی هوازی بیشتر می شوند. این مسئله به خصوص برای باکتری های تجزیه کننده فیبر بسیار دارای اهمیت است.
کاهش تولید اسید لاکتیک
در هنگام تخمیر سریع نشاسته و قندها در شکمبه، pH کاهش یافته و در صورت عدم تداخل در این فرایند شکمبه وارد چرخه ایجاد اسیدوز می شود. در شرایط pH پایین، باکتری های تولید کننده لاکتات نظیر استرپتوکوکوس بوویس عملکرد بالایی دارند و در نتیجه ی تجمع اسید لاکتیک، اسیدوز اتفاق می افتد. علت این موضوع جذب پایین لاکتات از دیواره شکمبه و تولید سریع آن است. برخی شواهد علمی می گویند مخمر دامی ساکرومایسیس سرویزیه باعث کاهش فعالیت و جمعیت باکتری های تولید کننده اسید لاکتیک از طریق مکانیسم های رقابتی در مصرف مواد مغذی شده و در نتیجه، فرایند ایجاد اسیدوز شکمبه ای تضعیف می شود.
افزایش مصرف اسید لاکتیک
سابق بر این تصور می شد مخمرها خود اسید لاکتیک موجود در شکمبه را مصرف می کنند، اما تحقیقات بعدی نشان داد آن ها اغلب شرایط را برای مصرف آن ها توسط دیگر میکروارگانیسم ها فراهم می کنند. همانند باکتری های تولید کننده اسید لاکتیک، باکتری های مصرف کننده ی آن نیز در شکمبه وجود دارند. اما فعالیت آن ها به صورت عادی کندتر از باکتری های تولید کننده است. باکتری های مگاسفرا اِلِسدِنی و سلنوموناس رومیننتیوم جزو باکتری های مصرف کننده ی لاکتات شناخته شده اند. لاکتات در شکمبه عمدتا تبدیل به پیروات شده و در نهایت به شکل پروپیونات از طریق دیواره شکمبه جذب بدن دام می شود.
افزایش هضم فیبر
همانطور که گفته شد مخمرها با ایجاد شرایط بی هوازی در شکمبه موجب بهبود عملکرد باکتری های هضم کننده فیبر می شوند. علاوه بر این، میکروارگانیسم های دخیل در هضم فیبر نیز مانند هر جاندار دیگر به ریزمغذی های به خصوص نظیر ویتامین ها، پپتیدها، اسیدهای آمینه، اسیدهای چرب به خصوص شاخه دارها و دیگر فاکتورهای دخیل در رشد نیاز دارند. مخمرها با تامین این مواد برای باکتری ها و قارچ های هضم کننده ی فیبر سبب افزایش عملکرد آن ها می شوند. مطالعات نشان داده اند عملکرد باکتری های هضم کننده فیبر در حضور مخمرها بهبود می یابد.
همچنین قارچ ها که نقش اساسی در تجزیه لیگنین دیواره سلولی دارند با افزودن مخمرها عملکرد بهتری را دارند. این مسئله موجب تغییری اساسی در بهبود هضم فیبرها می گردد.
کاهش سرعت تجزیه نشاسته
مطالعات نشان داده اند مخمرها با تقویت جمعیت خاصی از پروتوزآ (نوعی میکروارگانیسم موجود در شکمبه) که نشاسته را بلعیده و مانع هضم سریع آن توسط باکتری ها می شوند، باعث کاهش سرعت تجزیه نشاسته می شوند. در نتیجه فرایند تجمع اسید لاکتیک در شکمبه کندتر می شود. علت افزایش پروتوزآ به عقیده برخی از محققان تولید اسیدهای چرب کوتاه زنجیر شاخه دار توسط مخمر ها است.
تقویت و تثبیت جمعیت میکروبی
مخمرها با تامین ریزمغذی های لازم و بهبود شرایط عمومی برای میکروارگانیسم ها موجب بهبود شرایط شکمبه و کاهش اثرات تنش ها نظیر تنش گرمایی و تغییر جیره غذایی بر عملکرد شکمبه می شوند. یافته ها نشان می دهند استفاده از مخمر در جیره گاوهای انتظار زایش و تازه زا موجب کاهش چشمگیر ناهنجاری های گوارشی و متابولیسمی در اوایل زایمان می شود.
همچنین در جیره گوساله های شیرخوار نیز مشاهده شده است که حضور مخمرها موجب شکل گیری سریع تر جمعیت میکروبی دستگاه گوارش می شود.
اثرات فیزیولوژیک مخمرها بر عملکرد بدن دام
همانطور که پیش تر گفته شد، مخمر ساکرومایسیس سرویزیه با بهبود عملکرد شکمبه به فراهمی بیشتر مواد مغذی در بدن دام کمک می کند. مخمر در کنار فعالیت میکروبی، حاوی ترکیبات زیست فعال فراوانی است که دارای نقش های مفیدی در دستگاه گوارش و بدن دام هستند.
افزایش تامین انرژی برای بدن دام
پیش تر اشاره شد مخمر ساکرومایسیس سرویزیه در گاو موجب بهبود هضم بخش فیبری می شود. در نتیجه پیش سازهای انرژی نظیر پروپیونات و تولید چربی شیر نظیر استات بیشتر تولید می شوند. بنابراین مخمرها در گاوهای تازه زا موجب کاهش تبعات تعادل منفی انرژی می شوند.
بهبود قابلیت هضم و مصرف خوراک
در بخش های قبلی گفته شد که مخمرها به هضم فیبر در دستگاه گوارش کمک می کنند. افزایش هضم فیبر یا بخش NDF جیره سبب کاهش انباشت شکمبه ای مواد خوراکی و افزایش مصرف خوراک می شود. همچنین مخمرها خوش خوراکی خوراک را افزایش داده و با افزایش اشتها موجب مصرف بیشتر خوراک می شوند. این نیز موضوع به طور کلی به خصوص در گاوهای تازه زا که با چالش تامین انرژی مواجه هستند دارای مزایای قابل توجهی است.
افزایش تولید شیر و درصد چربی شیر
با توجه به موارد فوق، اثرات مخمرها به عنوان افزایش دهنده ی موثر تولید و درصد چربی در گاوهای شیری توسط بسیاری از متخصصان و پرورش دهندگان این دام ها مشاهده شده است.
افزایش رشد دام های جوان و پرواری
نقش مخمر ها در افزایش رشد دام های پرواری با توجه به افزایش مصرف خوراک و عملکرد بهتر شکمبه قابل مشاهده است.
خواص آنتی اکسیدانی
مخمر ساکرومایسیس سرویزیه به میزان قابل توجهی آنتی اکسیدان های طبیعی تولید می کند. این موضوع باعث می شود دام ها در هنگام تنش های محیطی نظیر تنش گرمایی، بیماری ها، زایمان، تعادل منفی انرژی و … که میزان رادیکال های آزاد افزایش می یابد مقاومت بیشتری داشته باشند.
بنابراین مخمر ساکرومایسی سرویزیه در هنگام بروز تنش ها بسیار کمک کننده است.
سلامت روده
روده یکی از بخش های آسیب پذیر دستگاه گوارش نشخوار کنندگان است. با این حال نسبت به شکمبه توجه کمتری به آن می شود. مخمر ساکروماسیس سرویزیه حاوی ترکیبات بتاگلوکان و مانان الیگوساکارید در دیواره خود بوده که در هنگام آزاد شدن در روده موجب افزایش سلامت سلول های اپیتالیال و کاهش چشمگیر ناهنجاری های سلامت روده می شوند.
محصول مخمر دامی A-Rumex
A-Rumex محصول مخمر دامی تولید شده در شرکت سپر سامان فرتاک است که تشکیل شده از با کیفیت ترین نوع سویه مخمر ساکرومایسیس سرویزیه و اجزا حمایتی نظیر مخمر اتولیز شده و مواد معدنی کیلاته است که راه حلی موثر برای کاهش اثرات تنش ها و بیماری ها و بهبود عملکرد شکمبه نشخوارکنندگان است.
جهت آشنایی بیشتر با این محصول می توانید از طریق راه های ارتباطی با کارشناسان فنی شرکت سپهر سامان فرتاک در ارتباط باشید.
3 پاسخ
جهت تست
بسیار خوب، روان و قابل فهم نوشته شده . ممنون
اطلاعات مفیدی بود