اهمیت استفاده از پلت بایندر اِی- بایند (A-Bind) جهت بهبود ماندگاری خوراک در آب

کیفیت خوراک آبزیان تنها به فرمولاسیون آن محدود نمی‌ شود؛ پایداری پلت در آب نیز یکی از عوامل کلیدی موفقیت در پرورش آبزیان است.  A-Bind با افزایش استحکام و ماندگاری پلت، از هدررفت مواد مغذی جلوگیری کرده و کارآیی خوراک را بهبود می‌ دهد. در ادامه این مقاله، با اهمیت این شاخص و مزایای فنی و اقتصادی استفاده از A-Bind بیشتر آشنا خواهیم شد.

پلت بایندر خوراک آبزیان و معرفی انواع آن

مقدمه:

در صنعت آبزی ‌پروری، خوراک یکی از مهم‌ ترین و پرهزینه ‌ترین بخش های تولید است. کیفیت خوراک فقط به درصد پروتئین، چربی، انرژی یا مکمل‌های اضافه ‌شده به جیره محدود نمی ‌شود؛ بلکه کیفیت فیزیکی خوراک نیز نقش تعیین‌کننده ‌ای در میزان استفاده واقعی آبزی از مواد مغذی خوراک دارد. یک خوراک ممکن است از نظر آنالیز شیمیایی کامل و گران‌ قیمت باشد، اما اگر پس از ورود به آب به ‌سرعت متلاشی شود، بخشی از ارزش تغذیه ‌ای آن قبل از مصرف از دست می ‌رود.

در خوراک آبزیان، به ‌ویژه خوراک میگو و سایر گونه‌ هایی که سرعت مصرف خوراک در آن‌ ها پایین ‌تر است، «ماندگاری پلت در آب» یکی از شاخص‌ های کلیدی کیفیت خوراک محسوب می ‌شود. ماندگاری مناسب پلت باعث می ‌شود خوراک تا زمان مصرف، شکل فیزیکی خود را حفظ کند، مواد مغذی کمتری از دست بدهد و آلودگی ناشی از ذرات ریز و خاکه در محیط پرورش کاهش یابد. به همین دلیل، استفاده از پلت ‌بایندر مناسب، به ‌ویژه پلت ‌بایندرهای غیررسی و تخصصی مانند A-Bind، می‌ تواند یکی از راهکارهای مؤثر برای ارتقای کیفیت فیزیکی خوراک آبزیان باشد.

اهمیت ماندگاری خوراک در آب:

ماندگاری خوراک در آب به توانایی پلت برای حفظ ساختار، قوام و ماده خشک خود پس از ورود به آب گفته می‌ شود. هرچه پلت دیرتر متلاشی شود و مقدار بیشتری از ماده خشک خود را حفظ کند، ماندگاری آن در آب بالاتر است. این شاخص در خوراک آبزیان اهمیت ویژه‌ ای دارد، زیرا برخلاف محیط پرورش دام و طیور، خوراک آبزیان مستقیماً وارد محیط آبی می ‌شود و تا زمان مصرف در تماس با آب قرار دارد. اگر پلت در آب به ‌سرعت باز شود، ذرات ریز، ترکیبات محلول، بخشی از پروتئین، ویتامین‌ ها، مواد معدنی و سایر اجزای ارزشمند جیره وارد آب می ‌شوند. در این شرایط، آبزی الزاماً تمام مواد مغذی فرموله ‌شده را دریافت نکرده و بخشی از هزینه خوراک عملاً هدر می‌ رود.

اهمیت استفاده از پلت بایندر در خوراک میگو:

در گونه ‌هایی مانند میگو، ماهیان خاویاری و برخی آبزیان کف ‌زی، سرعت مصرف خوراک معمولاً پایین ‌تر از  آبزیان دیگر است. این گونه ‌ها ممکن است خوراک را پیدا کرده و به تدریج شروع به مصرف خوراک نمایند. بنابراین خوراک باید در مدت تماس با آب، انسجام کافی داشته باشد. در چنین شرایطی، اگر پلت ماندگاری مناسبی نداشته باشد، قبل از مصرف کاملا متلاشی می ‌شود. نتیجه این اتفاق، کاهش دریافت واقعی مواد مغذی، افزایش ذرات آلی در آب، کاهش راندمان مصرف خوراک و در نهایت افزایش هزینه تولید است.

پیامد های متلاشی شدن پلت در آب:

متلاشی شدن خوراک در آب یک مشکل ظاهری نیست، این موضوع چند پیامد مهم عملکردی، اقتصادی و زیست محیطی دارد:

– کاهش دسترسی آبزیان به مواد مغذی خوراک

– افزایش میزان آب شویی ترکیبات موجود در خوراک

– افزایش خاکه خوراک از زمان تولید تا مصرف

– افزایش بار آلی استخرهای پرورش آبزیان

– کاهش کیفیت آب

– افزایش بیش از حد ضریب تبدیل غذایی

– افزایش هزینه های مزرعه جهت رسیدن به وزن مناسب در آبزیان

– کاهش اعتماد پرورش دهنده به کیفیت پلت تولیدی کارخانجات خوراک آبزیان

پارامتر های فیزیکوشیمیایی آب جهت پرورش آبزیان

عوامل موثر بر پایداری پلت بایندر اِی- بایند در آب:

پایداری خوراک آبزیان در آب نتیجه یک عامل واحد نیست، وجود چندین عامل در کنار هم، تعیین کننده میزان ماندگاری خوراک در آب تا زمان مصرف آبزیان است. مهم ترین این عوامل عبارتند از:

– نوع فرمولاسیون خوراک

– میزان و نوع ترکیبات ژلاتینه شونده در جیره

– سطح چربی جیره

– کیفیت آسیاب مواد اولیه و اندازه ذرات

– میزان رطوبت خوراک در زمان تولید

– دمای پخت در کاندیشنینگ

– مدت زمان ماندگاری ترکیبات خوراک در محفظه کاندیشنینگ

– کیفیت دای

– میزان مصرف پلت بایندر A-Bind  در خوراک

– شرایط خشک کردن و خنک سازی خوراک

– شرایط حمل، انبارداری و جابه جایی کیسه های خوراک

در بین تمام موارد گفته شده؛ پلت بایندر A- Bind نقش مهمی را در اتصال مستقیم ذرات جیره با یکدیگر ایفا می کند و بر پارامترهای کاهش خاکه خوراک، افزایش قوام پلت و مقاومت خوراک در برابر آب شویی اثر می گذارد.

تصویر1: عوامل موثر بر کیفیت پلت

پلت بایندر چیست؟ چرا استفاده از پلت بایندر A-Bind در خوراک ضروری است؟

پلت بایندر ها موادی هستند که با هدف افزایش اتصال بین ذرات خوراک، بهبود کیفیت تولید، کاهش خاکه، افزایش دوام پلت، افزایش ماندگاری خوراک در آب و کاهش هزینه های تولید کارخانه به فرمولاسیون جیره اضافه می شود. در خوراک آبزیان این نقش  اهمیت بیشتری دارد، زیرا پلت باید علاوه بر حفظ یکپارچگی و استحکام خود در مراحل تولید، حمل ‌و نقل و انبارداری، پس از ورود به آب نیز تا زمان مصرف، پایداری ساختار خوراک را تضمین کند.

ویژگی‌ های یک پلت بایندر ایده آل:

• در سطوح مصرف اقتصادی، اثربخشی قابل اندازه ‌گیری داشته باشد.
• در شرایط فرآوری و تولید خوراک، پایداری خود را حفظ کند.
• بدون افزایش معنی‌ دار خاکستر جیره، عملکرد مطلوبی ارائه دهد.
• با سایر اجزای خوراک سازگار بوده و تداخل منفی ایجاد نکند.
• استحکام و دوام فیزیکی پلت را بهبود بخشیده و شاخص‌هایی نظیر PDI و Hardness را بهبود دهد.
• پایداری و ماندگاری پلت در آب را افزایش دهد.

چرا افزایش فضای باز جیره در فرمولاسیون خوراک آبزیان اهمیت دارد؟

در خوراک آبزیان هر درصد از ترکیبات در فرمول ارزشمند است، وقتی از پلت بایندر با دوز بالا استفاده شود بخشی از فضای فرمول را اشغال می کند؛ فضایی که می توانست به منابع پروتئینی یا افزودنی های عملکردی دیگر اختصاص یابد. به همین دلیل استفاده از پلت بایندرهای ویژه خوراک آبزیان  با دوز کمتر می تواند از نظر فنی و اقتصادی منطقی تر باشد.

اهمیت اقتصادی ماندگاری خوراک در آب:

در آبزی پروری حتی چند درصد هدر رفت خوراک می تواند اثرات اقتصادی قابل توجهی را برای کارخانجات تولید خوراک آبزیان و پرورش دهندگان داشته باشد. وقتی خوراک وارد آب می شود؛ پرورش دهنده عملا هزینه ماده ای را پرداخت می کند که تبدیل به رشد در مزرعه نشده است. بنابراین هزینه مصرف پلت بایندر نباید فقط به عنوان یک هزینه اضافه دیده شود چون اگر پلت بایندر حتی بتواند مقدار کمی از هدر رفت خوراک را کاهش دهد، موجب افزایش میزان سود آوری مزرعه، کاهش آلودگی استخر و افزایش کارآیی خوراک می شود.

جمع ‌بندی:

ماندگاری خوراک در آب یکی از مهم ‌ترین شاخص ‌های کیفیت خوراک آبزیان است. این شاخص به ‌ویژه در خوراک میگو و سایر گونه‌ هایی که الگوی غذاخوری آهسته ‌تری دارند، اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا خوراک باید تا زمان مصرف، ساختار فیزیکی و یکپارچگی خود را در محیط آب حفظ کند. متلاشی شدن سریع پلت می‌ تواند موجب آب ‌شویی مواد مغذی، افزایش میزان خاکه، آلودگی آب و هدررفت اقتصادی خوراک شود. در چنین شرایطی، استفاده از پلت بایندر A-Bind راهکاری فنی و اقتصادی برای افزایش کیفیت و پایداری خوراک به شمار می‌ رود.

روش ارزیابی اِی-بایند آکوآ

ارزیابی در مزرعه:

ساده ترین روش در مزرعه برای ارزیابی پلت بایندر آبزیان ریختن مقداری خوراک پلت در یک لیوان آب و محاسبه زمان متلاشی شدن آن است.

ارزیابی در آزمایشگاه:

وسایل مورد نیاز به شرح زیر است:

1- شیکر (تکان دهنده)

2- خشک کن با دمای 130 درجه سانتی گراد

3- استوانه مدرج

4- ارلن مایر 250 میلی لیتر

5- الک با مش 20

6- رطوبت سنج

7- ترازو

روش کار:

1- 25 گرم خوراک را در ارلن مایر حاوی 100 میلی لیتر (سی سی) آب استخر ریخته و ارلن ها روی شیکر به مدت 30 دقیقه با دور 200 rpm یا دور در دقیقه تکان داده شود.

2- سپس پلت ها را درون الک ریخته و اضافات و خاکه ها را کاملا بشویید، پلت های باقی مانده را در خشک کن با دمای 130 درجه سانتی گراد برای مدت زمان 2 ساعت قرار دهید.

3- بعد از خشک شدن، مجددا وزن پلت ها اندازه گیری شود و میزان ماندگاری خوراک در آب براساس فرمول زیر محاسبه شود.

مثال: وزن اولیه پلت 25 گرم وزن نهایی پلت 18/5 می باشد که با قرار دادن اعداد در فرمول فوق به نتیجه زیر میرسیم:

4- در معادله فوق باید تاثیر میزان رطوبت اولیه و رطوبت خوراک بعد از خشک کردن را لحاظ کرد به شرح زیر محاسبه می شود:

رطوبت اولیه خوراک: 11 درصد

رطوبت خوراک پس از خشک شدن: 2 درصد

اختلاف بین رطوبت اولیه و رطوبت ثانویه 9 درصد است لذا عدد بدست آمده از درصد ماندگاری خوراک که 74 درصد محاسبه شد را در عدد 1/09 ضرب کرده تا میزان ماندگاری پلت مورد آزمایش در آب محیط پرورش بدست آید.

میزان ماندگاری خوراک در آب با احتساب رطوبت خوراک= درصد ماندگاری خوراک در آب × میزان اختلاف رطوبت

74 درصد میزان ماندگاری خوراک در آب × 1/09 درصد اختلاف رطوبت= 80/66 درصد ماندگاری خوراک در آب با احتساب رطوبت خوراک می باشد.

لذا هرچه این عدد بالاتر باشد میزان ماندگاری خوراک در آب بهتر و بیشتر خواهد بود.

از عوامل مهم دیگری که بر میزان ماندگاری خوراک در آب اثر گذارند و باید همیشه در کارخانجات تولید خوراک آبزیان چک شوند می توان به موارد زیر اشاره نمود:

1- اندازه ذرات آسیاب شده مواد اولیه

2- شرایط فرآوری خوراک

3- قطر دای و کیفیت آن

4- دمای تولید

5- فرمولاسیون خوراک